Tarayıcımın üst çubuğunda sekme başlıkları artık okunmuyor, geriye sadece minik simgeler kalmış. Hangisinin ne olduğunu bilmiyorum ve yine de hiçbirini kapatmaya cesaret edemiyorum. Bir tanesinde önemli bir şey olabilir.
Tarayıcı sekmeleri benim için çok uzun süre bir tür açık döngü deposu oldu. Her biri küçük bir söz: “buna sonra bakacağım.” Bu yazıda sekmelerin neden bu kadar çabuk çoğaldığını, kalabalığın bana nasıl yük olduğunu ve eklentilerle ilişkimi nasıl sade tuttuğumu anlatıyorum.
Kısaca: Tarayıcı sekmeleri DEHB'de çoğu zaman “sonra bakarım” sözlerinin birikmesi demek ve her açık sekme zihnimde küçük bir yük bırakıyor. Bende işe yarayan: bir iş için bir pencere, sekme sayısına tavan koymak, “sonra” için sekme yerine liste kullanmak ve eklentileri az ve amaçlı tutmak.
Tarayıcı sekmeleri neden bu kadar çabuk çoğalıyor?
Bir şey araştırmaya başladığımda, her ilginç bağlantıyı yeni bir sekmede açıyorum. Çünkü okuduğum şeyi yarıda kesmek istemiyorum ve aynı zamanda ilginç olanı kaçırmak da istemiyorum. Sonuç: bir soru için on tane sekme, ikincisi için on tane daha.
Kapatmak da zor. Bir sekmeyi kapatmak, “belki sonra lazım olur” ihtimalini ortadan kaldırmak demek. Benim için kaybetme hissi, kalabalıktan daha rahatsız edici. Bu yüzden sekmeler bir arşiv gibi birikiyor ama arşivin içinde bir düzen yok.
Bir de sekmelerin bana ne söylediği var. Açık bir sekme, yapılmamış bir işi hatırlatıyor. Ve ben o hatırlatmayı yapmak yerine saklamayı seçiyorum. Zamanla tarayıcım bir yapılacaklar listesine dönüşüyor, ama bu liste ne sıralı ne de işaretlenebilir.
Sekme kalabalığının görünmeyen yükü
Fazla sekmenin sıkıntısı sadece bilgisayarın yavaşlaması değil. Benim için daha ağır olanı şunlar:
- Aradığımı bulamamak: Elimdeki sekme bu kalabalıkta kayboluyor ve onu bulmak için ekranı taramam gerekiyor.
- Zihinsel gürültü: Her sekme, arka planda “bana da bak” diyen bir ses gibi. Hiçbirine bakmasam bile varlıkları bir yük.
- Dikkat çeken sekmeler: Haber, sosyal ağ, alışveriş. Açık sekmelerin arasında bu tür sayfalar da duruyor ve ben farkında olmadan onlara geçiyorum.
- İşe başlarken yorulmak: Sabah bilgisayarı açtığımda dünkü sekmelerle karşılaşıyorum ve nereden devam edeceğimi bulmak başlı başına bir iş oluyor.
Bu liste, sekme kalabalığının bende bir zaman kaybından fazlası olduğunu gösterdi. Zihnim her açık sekmeyi küçük bir taahhüt gibi taşıyordu ve taahhütlerin toplamı beni yoruyordu.
Benim sekme kurallarım
Sekmeleri tamamen kontrol altına almak gerçekçi değil. Bunun yerine birkaç küçük kural koydum:
- Bir iş, bir pencere. Her iş için ayrı bir tarayıcı penceresi açıyorum. İş bitince pencerenin tamamını kapatıyorum.
- Sekmelerin başlığı okunabilsin. Başlıkları okuyamıyorsam çok fazla sekmem var demektir. O noktada duruyorum.
- “Sonra” için sekme değil liste. Okumak istediğim bir şeyi sekmede bırakmak yerine bağlantısını bir nota ya da listeye ekliyorum, sekmeyi kapatıyorum.
- Sabit sekmeler en fazla iki ya da üç tane. Takvim, görev listesi. Gün boyu orada duruyorlar ve başka bir sekme sabitlenmiyor.
- Arama yapmadan önce soruyu yazmak. “Ne öğrenmeye çalışıyorum?” Cevap bir cümle. Bu soruyu bilmeden açılan sekmeler, genellikle yan yollara gidiyor.
- Gün sonu kapatma. Çalışma bitince tüm pencereleri kapatıyorum. Kayıp korkusu için kapatmadan önce önemli bağlantıları kopyalıyorum.
Bunların hepsini her gün yapamıyorum, ama ikisini bile yapınca fark ediyorum. Özellikle üçüncü kural, sekme kapatmayı bir kayıp olmaktan çıkarıp “kaydet ve bırak”a dönüştürdü. Bir şeyi kapatıp nerede olduğunu bilmek, açık bırakıp unutmaktan çok daha rahatlatıcı.
Kapattığım şey geri gelir mi?
Kapatma korkusunu azaltan küçük bir bilgi: Çoğu tarayıcıda yanlışlıkla kapattığın sekmeyi yeniden açan bir kısayol ya da geçmiş menüsü var. Kısayolu tarayıcının yardım sayfasından öğrenebilirsin. Bunu bilmek, “ya lazım olursa” düşüncesine karşı sakinleştirici oluyor.
Bir de haftada bir “sıfır sekme” günü deniyorum. Cuma ya da pazartesi, bütün sekmeleri kapatıp temiz bir pencereyle başlıyorum. Gerçekten gerekli olan bir şey varsa o hafta içinde zaten tekrar açıyorum. Açmadıklarım ise zaten benim için o kadar önemli değilmiş.
Sekme grupları, profiller ve kayıtlı oturumlar
Çoğu tarayıcı sekmeleri gruplandırma, farklı profiller oluşturma ya da oturumu kaydetme gibi özellikler sunuyor. Bunların adı ve yeri tarayıcıya göre değişiyor, o yüzden kendi tarayıcının yardım sayfasına bakmanı öneririm.
Benim kullandığım basit düzen şöyle: İş ve kişisel kullanım için iki ayrı profil. İş profilinde sosyal ağların ve eğlence sayfalarının hiç oturumu açık değil. Aynı pencerede bunları görmemek, dikkatimi bölmemeyi kolaylaştırıyor.
Bir de grup özelliğini sadece büyük bir araştırma yaptığımda kullanıyorum. Gruba bir isim veriyorum, işim bitince grubu kaydedip kapatıyorum. Böylece tarayıcı kalabalığının içinde kaybolmuyorum ama gerektiğinde geri dönebileceğimi de biliyorum.
Yeni sekme sayfasını sadeleştirmek
Yeni bir sekme açtığımda karşıma çıkan sayfa da dikkatimi etkiliyor. Önerilen siteler, haber başlıkları, sık kullanılanlar. Bunların çoğunu kapattım ve boş bir sayfa ya da arama kutusu bıraktım. Sekme açtığımda ilk gördüğüm şey bir davet olmuyor, sadece boş bir alan. Ayrıca favoriler çubuğunu da en sık kullandığım üç dört bağlantıyla sınırladım.
Eklentiler: yardımcı mı, yeni bir dikkat kaynağı mı?
Tarayıcı eklentileri ikili bir şey. Bazıları dikkatime gerçekten yardımcı oluyor, bazıları ise yeni bir ilgi alanı olup başlı başına vakit çalıyor.
Bende işe yarayan eklenti türleri şunlar: reklam ve takip engelleyici, kullanılmayan sekmeleri uyutan bir araç, bağlantıları kaydeden bir okuma listesi, kolayca kapatılamayan bir site engelleyici. Burada ürün adı vermiyorum çünkü seçim kişiye göre değişiyor.
Arka plan sesi için tek bir sabit sekme ayırmayı da seviyorum; MASA'nın tarayıcıda çalışan ortam sesi karıştırıcısı da bu işe yarıyor.
Benim eklenti kurallarım:
- Her eklentinin neden orada olduğunu bir cümleyle söyleyebilmeliyim. Söyleyemiyorsam kaldırıyorum.
- Yeni bir eklentiyi yüklemeden önce birkaç gün bekliyorum.
- Eklentilerin sayfalara erişim izinleri olabiliyor. Yüklemeden önce hangi izinleri istediğine bakıyor ve yalnızca güvenilir kaynaklardan yüklüyorum.
- Üç ayda bir eklenti listesini gözden geçirip kullanmadıklarımı siliyorum.
Eklenti toplamak, bende yeni uygulama toplamaya benzer bir döngüye dönüşebiliyor. Her biri küçük bir umut, ama toplamda tarayıcı daha ağır ve daha dağınık oluyor.
Kendime not
Sekmelerim bende bir şeyi kaybetme korkusunun görünür hali. Sekme sayısını azaltmak, aslında o korkuyla başka bir yoldan barışmak: Bir şeyi kaydedebilirim, tekrar bulabilirim, kaybetmem.
Bugün yapabileceğin küçük bir şey: Gün sonunda tarayıcını kapatmadan önce hâlâ işe yarayacak bir ya da iki bağlantıyı bir nota kopyala, geri kalanını kapat. Sabah açtığında farkı hissedebilirsin.