Ev çok sessiz. Buzdolabının uğultusu, uzaktan bir kapı sesi, bir de kafamın içindeki düşünce trafiği. Evden çalışırken body doubling ile tanışmadan önce günlerimin büyük kısmı böyle başlıyordu. Bilgisayarı açıyorum, yapılacaklar listesine bakıyorum ve sonra, nasıl olduğunu anlamadan, bir saat geçmiş oluyor. Ekranda hâlâ aynı boş belge.
Evden çalışmak birçok açıdan özgürleştirici. Kendi temponda, kendi kıyafetlerinle, kendi kahvenle. Ama DEHB'li biri için bu özgürlük bazen bir boşluğa dönüşebiliyor. Dışarıdan gelen hiçbir yapı yok, kimse yanında değil ve her şey sana kalmış. Eşlikli çalışma, bu boşluğu doldurmamın en etkili yollarından biri oldu.
Kısaca: Evden çalışırken body doubling, sessiz evde tek başına çalışırken birinin varlığını online seanslar, görüntülü eşlik ya da ortak alanlar aracılığıyla geri getirmek demek. DEHB'de evden çalışmanın yapısızlığı odaklanmayı zorlaştırabiliyor; eşlik hem başlamayı hem de yalnızlık hissini hafifletmeye yardımcı olabilir.
Evden çalışmak DEHB'de neden zorlayıcı olabilir?
Bir ofiste, istesen de istemesen de bir yapı var: başlangıç saati, öğle arası, etrafında çalışan insanlar, kahve makinesinin başındaki kısa sohbetler. Evde bunların hiçbiri yok. Saat dokuzda başlamak zorunda değilsin, kimse ne yaptığını görmüyor ve masan yatağından birkaç adım uzakta.
DEHB'de dışarıdan gelen yapı genellikle büyük bir destek. Dikkat ve başlama güçlüğü yaşayan biri için bu yapının ortadan kalkması, her şeyi kendi içinden üretmek zorunda kalmak anlamına geliyor. Bu da çok yorucu. Her sabah sıfırdan bir gün inşa etmek, daha işe başlamadan enerjimin bir kısmını alıyor.
Bir de ev, dikkat dağıtıcılarla dolu. Bulaşıklar, çamaşırlar, buzdolabı, kanepe, bitmeyen küçük işler. Bir e-postayı yanıtlamak yerine aniden mutfak dolabını düzenlemeye başlamak hiç de nadir değil. Bu "verimli erteleme" en sinsi olanı; çünkü bir şey yapıyormuş gibi hissettiriyor ama asıl iş yerinde sayıyor.
Son olarak sınırların bulanıklaşması var. Ev hem iş yeri hem dinlenme yeri olunca, ne tam çalışabiliyorum ne de tam dinlenebiliyorum. Akşam olunca hem yorgun hem de "bugün hiçbir şey yapmadım" hissiyle kalabiliyorum.
Evden çalışırken body doubling nasıl yardımcı olabilir?
Body doubling, birinin varlığı eşliğinde çalışmak demek. Evden çalışırken bu, kaybolan sosyal yapının bir kısmını geri getiriyor.
Bu konudaki araştırmalar oldukça sınırlı, kesin bir şey söyleyemem. Ama benim deneyimimde üç şey değişiyor. Birincisi, başlangıç anı netleşiyor. Online bir seans saat onda başlıyorsa, ben de saat onda başlıyorum. İkincisi, birinin orada olması, telefona ya da başka sekmelere kayan dikkatimi nazikçe geri çekiyor. Üçüncüsü, yalnızlık hissi azalıyor. Bu, odağın kendisi kadar önemli; uzun süre tek başına çalışmak bazen ruh hâlimi de aşağı çekiyor.
Bir de sınır çizme etkisi var. Body doubling seansı başladığında "şimdi çalışıyorum", bittiğinde "şimdi bitti" diyebiliyorum. Bu küçük başlangıç ve bitiş işaretleri, evdeki iş ve dinlenme arasındaki o bulanık çizgiyi biraz netleştiriyor.
Evden çalışırken body doubling biçimleri
Evden çalışırken denediğim ya da sık duyduğum eşlik biçimleri şunlar:
- Online ortak çalışma odaları: Tanımadığın insanlarla, genelde sessiz, belirli sürelerle çalışmak.
- İş arkadaşıyla görüntülü sessiz seans: Aynı projede olmasanız da birlikte "ofiste" gibi çalışmak.
- Arkadaşla sabah seansı: Güne birlikte başlamak, ilk bir saati yan yana geçirmek.
- Kafe ya da ortak çalışma alanı: Haftada bir iki gün evden çıkıp kalabalığın içinde çalışmak.
- Telefonda sessiz eşlik: Hat açık, herkes kendi işinde.
Ben bunların arasında en çok online seansları kullanıyorum; MASA'yı da evden çalışırken yaşadığım bu yalnızlık ve dağınıklık hissinden yola çıkarak geliştirdim. Ama haftada en az bir gün evden çıkmak da bana ayrıca iyi geliyor; ekran üzerinden eşlik ne kadar işe yarasa da gerçek bir kalabalığın içinde olmanın yerini her zaman tutmuyor.
Evden çalışırken bir body doubling günü nasıl kurulur?
Her gün aynı düzeni sürdüremiyorum, ama iyi geçen günlerimin çoğu buna benziyor:
- Güne bir seansla başla. Sabah ilk saati body doubling ile geçirmek, günün geri kalanının tonunu belirliyor.
- Her seansa tek bir iş al. "Raporun ilk taslağı" gibi.
- Seanslar arasında gerçek mola ver. Kalk, pencereyi aç, biraz yürü.
- Zorlayıcı işleri eşlikli saatlere koy. Kolay işleri tek başına yapabiliyorsan, zorlarını body doubling seanslarına sakla.
- Günü kısa bir kapanışla bitir. Ne yaptığını not et. Yapamadığını da. Yargılamadan.
Bu düzen kusursuz değil. Bazı günler ilk seansı kaçırıyorum, bazı günler hiç seans yapmıyorum. Ama elimde bir yapı olması, her gün sıfırdan başlamamı engelliyor. Kaçırdığım bir sabahın ardından öğleden sonra tek bir seansla günü kurtarabildiğimi bilmek de rahatlatıcı.
Dikkat: body doubling her şeyi taşımaz
Evden çalışırken body doubling çok yardımcı olabiliyor, ama sınırları var. İş yükün gerçekten çok fazlaysa, eşlik bunu hafifletmiyor. Görevlerin belirsizse, birinin yanında olmak onları netleştirmiyor. Bunlar için iş yükünü konuşmak, görevleri parçalara bölmek gibi başka adımlar gerekiyor.
Bir de evden çalışmanın getirdiği yalnızlık bazen derinleşebiliyor. Uzun süre kimseyle yüz yüze görüşmemek ruh hâlini etkileyebiliyor. Body doubling bu konuda biraz destek olabilir, ama gerçek sosyal bağların yerini tutmaz. Uzun süredir kendini çökkün, yalnız ya da tükenmiş hissediyorsan, bunu bir psikolog ya da psikiyatristle konuşmak önemli.
Masadan kalkmadan önce
Evden çalışırken body doubling, bana evin sessizliğinde tamamen yalnız olmadığımı hatırlatıyor. Ekranın öbür ucunda biri, kendi işine eğilmiş, sessizce çalışıyor. Bu bazen başlamak için ihtiyacım olan tek şey.
Eğer sen de evden çalışıyorsan ve günlerin dağınık geçiyorsa, yarın sabah tek bir seans dene. Bir saat, bir iş, bir eşlik. Sonrasına sonra bakarsın.