“Ben de” iki kelimelik bir cümle. Ama doğru kişinin ağzından doğru zamanda duyulduğunda, yıllardır taşıdığın bir ağırlığın bir kısmını alıp götürebiliyor. DEHB'li bir kadın olarak bunu birkaç kez yaşadım ve o cümlenin ne kadar kıymetli olduğunu çok iyi biliyorum.
Peki bu cümleyi söyleyebileceğin insanları nerede bulursun? Bu yazıda DEHB destek topluluğu bulmanın yollarını, iyi bir topluluğu nasıl tanıyabileceğini ve enerjin düşükken bile nasıl küçük adımlarla katılabileceğini anlatıyorum.
Kısaca: DEHB destek topluluğu bulmak için çevrimiçi gruplara, uzmanların düzenlediği buluşmalara ve yerel oluşumlara bakabilirsin. İyi bir topluluk saygılı, kuralları net ve uzmana yönlendirici olur. Enerjin azsa önce sadece izleyerek başlayabilirsin; topluluk terapinin yerini tutmaz ama yalnızlığı gerçekten hafifletebilir.
Neden bir topluluk aramak isteyebilirsin?
DEHB'li kadınların çoğu uzun süre kendi zorluklarını yalnız çözmeye çalışıyor. Başkalarının yaptığı şeyleri yapamamak, ama dışarıdan iyi görünmek, çoğu zaman “bunu kimseye anlatamam” duygusu veriyor. Bir toplulukta, aynı cümleleri kuran, aynı şeylere gülen ve aynı şeylerden yorulan insanlar bulmak:
- Utancı azaltıyor.
- Pratik fikirleri paylaşmanı sağlıyor.
- Kendi deneyimini daha net görmeni kolaylaştırıyor.
- Yalnız olmadığını hatırlatıyor.
- Bazen sadece “bugün çok zor” demek için bir yer sunuyor.
Bunların hiçbiri bir tedavi değil. Ama iyi bir toplulukla birlikte destek, insanın günlük yükünü gerçekten hafifletebiliyor.
DEHB destek topluluğu bulmak için nereye bakabilirsin?
Burada belirli isimler vermeyeceğim; çünkü topluluklar sürekli değişiyor ve senin için uygun olanı sen seçmelisin. Ama genel olarak bakabileceğin yerler şunlar:
- Çevrimiçi forumlar ve kapalı sohbet grupları: Erişimi kolay, yüz yüze enerji gerektirmiyor. İçlerinde ton ve kalite çok değişken.
- Psikolog ve kliniklerin düzenlediği gruplar: Uzman rehberliğinde olduğu için daha güvenli bir çerçeve sunabilir. Bu tür gruplar hakkında bilgiyi görüştüğün uzmandan ya da kurumdan öğrenmek en sağlıklısı.
- Dernekler ve sivil oluşumlar: Bazı şehirlerde DEHB ve nörogelişimsel durumlar üzerine çalışan oluşumlar bulunuyor. Güncel durumu araştırmak gerekiyor.
- Üniversite birimleri: Eğer öğrenciysen, üniversitenin ilgili birimlerine danışabilirsin; orada destek grupları ya da yönlendirme olabilir.
- Kendi çevren: Bazen bir arkadaşın, bir tanıdığın ya da bir iş arkadaşın “ben de” diyebilir. Konuyu açmak, beklemediğin bir kapıyı açabilir.
Kadınlara özel bir alan aramak
Bazı kadınlar için karma topluluklarda kendi deneyimini anlatmak daha zor olabiliyor. Maskeleme, hormonlarla ilgili değişim, toplumsal beklentiler, “iyi kız” rolü gibi konuları konuşmak, benzer deneyimleri yaşayanlarla çok daha rahat olabiliyor. Eğer böyle bir alan arıyorsan:
- Başlıkta “kadın” ya da “kadınlar için” geçen gruplara bak.
- Topluluk kurallarında, cinsiyet ve saygı konusunda açık bir çerçeve var mı kontrol et.
- Kendi konuşma tarzına uygun bir ton olup olmadığına bak. Bazı topluluklar çok esprili, bazıları çok ciddi.
Karma bir topluluk senin için daha uygun olabilir; bu da tamamen kabul edilebilir bir tercih.
Bir topluluk bulamazsan
Her zaman uygun bir yer bulunamayabilir. Bazı şehirlerde ya da dönemlerde seçenek azdır. Bu seni kötü hissettirmesin. Küçük bir şey deneyebilirsin: Güvendiğin bir ya da iki kişiyle haftada bir kısa bir görüşme, birlikte yürüyüş, mesajlaşma. Bazen en güçlü topluluk, iki kişiden oluşur.
İyi bir topluluk nasıl anlaşılır?
Katılmadan önce ve katıldıktan sonra şu işaretlere bakmak işe yarıyor:
- Saygılı dil: Eleştiri varsa nazik, dalga geçilmiyor, utandırılmıyor.
- Net kurallar: Ne paylaşılabilir, ne paylaşılamaz yazılı.
- Gizlilik: Anlatılanlar topluluğun içinde kalıyor.
- Tıbbi tavsiye yok: İlaç, doz ya da tedavi önerisi yerine uzmana yönlendirme var.
- Kimse tanı koymuyor: “Sende kesin DEHB var” gibi hükümler verilmiyor.
- Satış baskısı yok: Kurs, takviye ya da özel yöntem satan biri sürekli ön plana çıkmıyor.
Aksine, seni kötü hissettiren, sürekli kıyaslama yapan ya da birinin çok güçlü bir otorite gibi davrandığı ortamlar, bir süre sonra iyi gelmekten çıkabilir. O zaman ayrılmak bir hak.
Paylaşırken kendini korumak
Topluluklar samimi ortamlar ve bu güzel bir şey, ama paylaşırken kendini korumak da gerekiyor. Kişisel bilgilerini (tam adın, adresin, iş yerin, kimlik bilgilerin) herkese açık bir ortamda vermemeni öneririm. Kendi tanı ya da tedavi ayrıntılarını paylaşmak zorunda değilsin; paylaşacaksan, ne kadarını, kime anlatacağına sen karar verirsin.
Ayrıca başkalarının paylaştığı hikâyeleri dışarı taşımamak da toplulukların temel nezaketi. Bir yerde duyduğun şeyi, kimin söylediğini belli etmeden bile olsa, izinsiz başka ortama aktarmaman iyi olur.
Bir de şunu unutmamak lazım: Bir üyenin ilaç, doz ya da tedaviyle ilgili deneyimi, senin için bir öneri değil. Birisi “bende şu işe yaradı” dediğinde, bunu kendi doktoruna götürülecek bir soru olarak not et; uygulanacak bir tarif olarak değil.
Topluluğun sınırı
Bir toplulukta çok şey öğrenebilirsin ama onun yapamayacağı şeyler de var. Tanı koymaz, tedavi planlamaz, yoğun duygusal krizlerde seni tek başına taşıyamaz. Zorlandığın zamanlarda bir psikolog ya da psikiyatristle görüşmek, topluluğu tamamlayıcı bir destek olarak görmek, ikisinden de daha fazla verim almanı sağlar.
Enerjin azken nasıl katılırsın?
DEHB'li biri için topluluğa katılmak, bazen başlı başına bir engel. Ne yazacağım, ne zaman yazacağım, ya yanlış bir şey söylersem. Benim için işe yarayan birkaç yol:
- Önce sadece oku. Hiçbir şey yazmadan izlemek de katılımdır. Bir iki hafta sonra ortamın tonunu anlarsın.
- Küçük bir tepki ile başla. Bir yoruma beğeni, kısa bir “ben de” yeterli.
- Kendine bir süre ver. “Bu hafta yalnızca bir kez bakacağım” gibi. Yoksa topluluk bir yük hâline gelebilir.
- Bildirimlerini ayarla. Her mesajdan haberdar olmak yorucu olabilir.
- Kendini zorlama. Her gün orada olman gerekmiyor. Gelip gitmek serbest.
İlk mesajı yazmak
Topluluğa ilk mesajı yazmak bende hep büyüdü. Mükemmel bir giriş cümlesi arıyorsun ve sonunda hiç yazmıyorsun. Kısa ve sade bir mesaj yeterli. Örneğin:
- “Merhaba, buraya yeni katıldım. Okuyarak başlıyorum, burada olduğunuz için teşekkürler.”
- “Bu konuyu ben de çok yaşıyorum, kendi yöntemlerinizi duymak isterim.”
- “Bugün kafam çok dağınık ama buraya uğramak istedim.”
Bunlar kimseden bir şey istemiyor ve kimseye bir şey kanıtlamıyor. İlk mesaj gönderildikten sonra ikincisi çok daha kolay oluyor. Bir de, cevap gecikirse bunu kendine yönelik bir şey olarak okumamaya çalış; çoğu zaman insanlar sadece o gün çevrimiçi değil.
Konuşmadan da birlikte olmak
Topluluk her zaman sohbet demek değil. Bazen sadece biri yanında çalışırken işini yapmak, ona yeterli geliyor. Bazı günler hiç konuşmak istemiyorum ama sessiz bir ortak çalışma masasında olmak bana iyi geliyor; MASA'yı da bu yüzden yaptım. Benim gibi hissediyorsan, sohbet zorunluluğu olmayan bir birlikteliğin de topluluk sayılabileceğini hatırla.
Son söz
“Ben de” demek, aslında küçük bir cesaret işi. Bunu söylemeye hazır olduğunda, dinleyecek birinin olması da çok kıymetli. Kendi hızında, kendi koşullarında, seni yormayacak bir yer bulmanı diliyorum.