Üniversite öğrencileri için çalışma odası

Üniversite döneminin en zor yanı, bana göre ders yoğunluğu değil, düzenin yokluğuydu. Okul gibi sabit bir program yok; ödev tarihleri dağınık, vize haftaları birbirine yapışık, kimse “şimdi çalışma zamanı” demiyor. DEHB'li biri için bu serbestlik bazen çok ağır geliyor. Bu sayfa, o serbestliğin içinde sana küçük bir zemin sunmak için yazıldı.

Klinik bilgi sunmuyorum; anlattıklarım deneyimden geliyor. Öğrenciyken benim de dönem sonlarında nefes alamadığım haftalar oldu; ayrıntıları yazmayacağım ama o hissi biliyorum.

Kısaca: MASA'daki Üniversite bölümü, vize, ödev ve proje çalışmaları için sessiz, kamerasız ve ücretsiz bir ortak masa. Küçük turlar, tek bir iş, gerçek molalar. Puan, seri ve utanç yok.

Üniversitede çalışmak neden bazen daha zor?

Gözlemlediğim kadarıyla birkaç sebep öne çıkıyor:

• Yapı yok. Derse gitmek dışında günü kimse düzenlemiyor.
• Görevler büyük. “Dönem projesi” gibi bir iş, hiçbir adım gösterilmediğinde bir duvar gibi duruyor.
• Son tarihler uzak ya da çok yakın. Uzakken önemsiz görünüyor, yakınken panik oluşturuyor.
• Yalnızlık. Ev ya da yurt odasında yalnız çalışmak, motivasyonu düşürebiliyor.
• Karşılaştırma. Herkesin işlerini kolayca yürüttüğü izlenimi.

Bunların hiçbiri “yeterince çabalamıyorsun” demek değil. Yapı yoksa, bir yapıyı küçük ölçekte kendin kurmak gerekiyor; bunu tek başına yapmak da zor. Bir dönem kendime “bugün şunu bitiririm” deyip hiçbir şey bitiremediğim zamanlar oldu; sonra kendime kızmanın, işi hiç ilerletmediğini fark ettim. Kızgınlık enerji yakıyor, ama iş yapmıyor.

MASA'da Üniversite odası nasıl çalışıyor?

Üniversite masasında ortak bir sayaç var. Konuşma, kamera, mikrofon yok. Masadaki katılımcılar şu an örnek (simüle) katılımcılar; canlı masalar hazırlanıyor. Sayaç 25/5, 45/15 ya da 50/10 döngüleriyle ilerliyor. “Şimdi başla” dediğinde birkaç saniye içinde senin için bir masa seçiliyor.

Masada olanlar:

1. Yapılacaklar listesi: O tur için tek bir iş yaz. “Raporun giriş paragrafı”, “bir konunun notlarını gözden geçir”, “iki problem çöz”.
2. Ortam sesleri: Dokuz ses, tarayıcıda üretiliyor; kahverengi gürültü, yağmur, kütüphane, gece treni, kafe, vantilatör, şömine, dalgalar, klavye sesleri. İstersen karıştırabilirsin.
3. Masa lambası: Ekranın geri kalanını karartıp çalıştığın alanı öne çıkarıyor.
4. “Dikkatim dağıldı” düğmesi: Kaldığın yeri, daha küçük bir sonraki adımı ve 1 dakikalık nefes alanını gösteriyor.

Ödev ve projelerde “ilk adım” fikri

Büyük işlerde en büyük sorun, ilk adımın belirsizliği. Ben şöyle bir yöntem kullanıyorum:

• İşi aç, yalnızca aç. Dosyayı, kitabı, sayfayı.
• 15 dakikalık sayaç kur.
• Bu sürede yalnızca tek bir mini adım at: bir başlık yaz, bir kaynak bul, bir problem oku.
• Sayaç bitince devam edip etmemeye karar ver.

Bu kadar. İlk tur bitince çoğu zaman bir ikincisini istiyorum; bazen istemiyorum. İkisi de başarılı bir oturum sayılıyor.

Grup ödevlerinde bu yöntem biraz farklı işliyor: Kendi payına düşen parçayı küçük adımlara bölmek, ekip arkadaşlarına “şu kısmı bu akşam bitiririm” diye net bir mesaj atmak, kendini yük altında hissetmeyi azaltabilir. Ortak bir masada o parçayı sessizce yapıp bitirmek de mümkün.

Vize ve final haftalarında

Vize haftalarında panik ve yorgunluk birleşince, ilk refleksim kendime “daha çok çalış” demek oluyordu. Bu hiç işe yaramadı. Şu küçük kuralları denedim:

• Gün içinde birkaç kısa tur, uzun bir maraton yerine.
• Sınav öncesi akşam yeni bir şey öğrenmeye çalışmak yerine hâlihazırda bildiklerini gözden geçirmek (bu sadece kendi tercihim).
• Uyku ve yemek mola kadar önemli. Beyin yorgun ve aç olduğunda, ne kadar sayaç kurarsan kur, çalışmak zorlaşıyor.
• Dikkatin dağıldığında kendine kızmak yerine nefes alıp ilk küçük adıma dönmek.

Bunların hepsi kişisel gözlem; senin ritmin farklı olabilir ve bu normal. Eğer yurt ya da ev arkadaşlarınla aynı ortamdaysan, ortam sesi ve kulaklık ek bir sınır çizmene yardım edebilir; bu bir kaba davranış değil, bir ihtiyaç.

Ses seçimi ve kulak sağlığı

Ortam sesleri bazı öğrencilere yardımcı olabiliyor, bazıları için dikkat dağıtıcı. Sesi çok kısık tut; kulaklık kullanıyorsan özellikle. Kulağında bir rahatsızlık hissedersen sesi kapat. Sessizlik de tamamen geçerli bir seçenek.

Ne zaman bir uzmana danışmalı?

MASA bir tedavi ya da tanı aracı değil. Dikkat güçlüğün, kaygın ya da ruh hâlin günlük hayatını ve dersini ciddi şekilde etkiliyorsa, üniversitenin psikolojik danışma birimine ya da bir psikiyatriste başvurmak değerli olabilir. Kendine zarar verme düşüncelerin varsa, hemen 112'yi ara ya da güvendiğin biriyle konuş.

Son söz

Üniversite yılları, “kendi sistemini kurma” dönemi gibi anlatılıyor ama sistem kurmak kimseye kolay gelmiyor. Bazen sistem, sadece sessiz bir masada, ortak bir sayaçla, yirmi beş dakikadan ibaret. Küçük görünüyor, ama ben küçük şeylerin gücünü hep hafife aldım. Bu dönemin sonunda ne not alırsan al, kendi değerinin onunla ölçülmediğini hatırlamanı istiyorum. Bir sonraki masada, bir sonraki turda, yine buradayım.