Denizin kıyısında dururken, sürekli gelen ve giden bir sesin düşüncelerimi yavaşlattığını fark etmiştim. Çalışırken aynı hissi aradığım günler oluyor. Dalga sesi, bu yüzden ortam seslerimin arasında.
Bunu bir uzman olarak değil, DEHB ile yaşayan biri olarak yazıyorum. Bu sayfa kendi deneyimlerimden oluşuyor.
Kısaca: Dalga sesi, gelip giden yumuşak bir ritim. Bazı insanlar için sakinleştirici bir fon, bazıları için dikkat dağıtıcı. Kısık aç, mola ya da hafif işlerde dene, işine yaramazsa kapat.
Dalga sesinin diğer seslerden farkı
Çoğu ortam sesi sabit: Kahverengi gürültü hep aynı, vantilatör hep aynı. Dalga ise yükselip alçalıyor. Bu fark küçük görünüyor ama bende büyük bir etki yapıyor. Düz seslerde beynim bazen “hiçbir şey olmuyor” diye sıkılıyor; dalga ise küçük bir hareket veriyor ama bu hareket tahmin edilebilir. Yükselecek, sonra alçalacak.
Bu tahmin edilebilirlik, bence işin püf noktası. Ani ve beklenmedik sesler beni masadan koparıyor; dalga gibi öngörülebilir bir sesin dalgalanması beni koparmıyor. Tabii bu benim için geçerli. Senin için dalganın ritmi dikkat çekici gelebilir; o zaman sesi kapat.
Bir de şu var: Dalga sesi bende “acele yok” duygusunu güçlendiriyor. DEHB'li biri olarak içimdeki sürekli telaş sesini tanıyorum; bir şeyleri yetiştirmem gerektiği hissi bazen gerçek bir son tarihten değil, içimdeki alarmdan geliyormuş gibi geliyor. Dalga gibi yavaş bir ses, o alarmı biraz kısıyor. Alarmı tamamen susturmuyor tabii; ama çalışmaya başlamak için yeterince geri çekiyor.
Dalga sesi ne zaman işe yaramaz?
Bazı notlarım:
- Ritmi saymaya başlarsam. Bazen kendimi dalga aralarını sayarken buluyorum. Bu olursa sesi kapatıyorum ya da düz bir sese geçiyorum. Bunu bir başarısızlık olarak görmüyorum; sadece o günkü beynimin ritimli bir sese ihtiyacı olmadığı anlamına geliyor.
- Yoğun odak gerektiren işlerde. Problem çözme, yeni konu öğrenme gibi işlerde ritim bazen bölücü geliyor.
- Sesi yükselttiğimde. Yüksek dalga sesi sakinleştirici değil, yorucu. Sesi “uzaktan gelen deniz” gibi düşün.
- Su sesine karşı olumsuz bir çağrışımın varsa. Denizle ilgili kötü bir anın varsa bu ses seni rahatsız edebilir. O zaman geç, başka sesler var.
Kulaklık kullanıyorsan seviyeyi düşük tut. Kulağında rahatsızlık olursa sesi kapat; devam ederse bir doktora danış. Bir ara sesi yükseltince kendimi sahilin tam ortasında gibi hissettim ve bu rahatlamaktan çok sinir bozucuydu. Uzak ve yumuşak her zaman daha iyi.
Dalga sesi mola için de güzel
Benim için dalga sesinin en iyi kullanımı mola. 25 dakika çalıştıktan sonra beş dakikalık bir ara veriyorum. O arada gözlerimi kapatıp dalgayı dinlemek, telefona sarılmaktan çok daha iyi geliyor. Telefona bakınca “beş dakika” çok kolay yarım saate dönüşüyor; dalga sesinde ise nefes almak yetiyor. Mola sonunda ekran başına dönmek de daha az sert oluyor. Sesi kapatmak ya da kısmak, dönüş için ufak bir işaret görevi görüyor.
Dalga sesi çalarken MASA'da mola sırasında “Dikkatim dağıldı” düğmesindeki 1 dakikalık nefesi de deneyebilirsin. Bu düğme seni suçlamıyor; sadece bir nefes alanı açıyor.
MASA'da dalga sesi nasıl açılır ve karıştırılır?
Ortam panelini aç ve dalgayı seç. Ses tarayıcıda üretiliyor, indirme yok. Çok kısık bir seviyeyle başla.
Karışım fikirlerim:
- Dalga + yağmur: Sahil kasabasında bir yağmurlu gün hissi. Okuma için.
- Dalga + kahverengi gürültü: Kahverengi gürültü zemin, dalga çok hafif üstte.
- Dalga + gece treni: İki ritim üst üste binince çakışabiliyor; bende hafif yorucu. Önce ayrı ayrı dene.
- Dalga + kütüphane: Gariplik katıyor ama bazı insanlar seviyor.
İki ritmik sesi aynı anda yüksek tutmamaya çalış. Ritimler birbirine karışınca beyin hangisini izleyeceğini seçemiyor. İkisinden biri zemin kalsın.
Küçük bir deneme
Eğer dalga sesini ilk kez deniyorsan şöyle yapabilirsin:
- Sesi neredeyse duyulmayacak kadar kısık aç.
- 15 dakikalık bir odak sayacı kur.
- Tek bir küçük iş seç, örneğin iki sayfa okumak ya da üç soru çözmek.
- Sayaç bitince dalga sesiyle birlikte kısa bir ara ver.
Ortak bir masa seçersen ortak bir sayaç altında çalışıyorsun. Kamera ve mikrofon yok; masadaki katılımcılar şu an örnek katılımcılar, canlı masalar hazırlanıyor. Bir de masa lambasını açıp ekranın geri kalanını karartabilirsin; dalga sesiyle birlikte gece yarısı kıyıda çalışıyormuş gibi bir his veriyor.
Son söz
Dalga sesini açtığım günlerin çoğunda, sesin kendisinden çok onunla birlikte aldığım küçük kararlar işe yarıyor: ışığı kısmak, telefonu uzağa koymak, tek bir işi seçmek. Ses o kararların bir arkadaşı gibi.
Dalga sesi ile çalışmak benim için bir “verimlilik” meselesi değil, bir tempo meselesi. Beynim bazı günler hızlı, bazı günler yavaş. Dalga sesi yavaş günlerde bana “yavaş da olur” diyor. Sen de kendi temponu bulabilirsin; bazen sessizlikte, bazen denizin sesinde. Tempo bir gün içinde bile değişebilir: Sabah hızlı, öğleden sonra yavaş. Ses seçimi de buna eşlik edebilir. Yeter ki seçim, kendini yargılamak için bir bahaneye dönüşmesin.